Peter de Grote, een bevlogen tsaar

9 maart – 13 september 2013

Een zeeman was hij, timmerman,
een groot geleerde en een held,
ten diepst’ van Rusland in de ban,
een werker op ’s lands troon gesteld.
Aleksandr Poesjkin

Een bevlogen tsaar

Aan het begin van het Nederland-Ruslandjaar 2013 opent de Hermitage Amsterdam een grote tentoonstelling over Peter de Grote (1672–1725), vernieuwer van Rusland. De tentoonstelling zal een beeld geven van deze originele, bevlogen en leergierige Russische tsaar die, toen hij alle macht kreeg op 17-jarige leeftijd, vastbesloten was het land te moderniseren. Hij slaagde erin de krijgsmacht en de Kerk te hervormen, breidde handel en nijverheid uit en verbeterde het onderwijs en de volksgezondheid. Hij versterkte Rusland tot een Europese grootmacht, met een volledig nieuwe hoofdstad: St.-Petersburg, ‘venster op het westen’. Met historische voorwerpen, schilderijen, gouden sieraden en voorwerpen uit de oudheid, wapens en bijzondere documenten wordt in de tentoonstelling het leven geschetst van deze onnavolgbare tsaar. Ook kocht hij al op jeugdige leeftijd kunst, waaronder een Rembrandt, en legde daarmee een basis voor de latere collectie van de Hermitage in St.-Petersburg. Reislustig als hij was, ondernam Peter de Grote twee reizen naar West-Europa. Zo bezocht hij de Republiek der Nederlanden, waar met name de stad Amsterdam hem inspireerde tot de stichting van zijn nieuwe hoofdstad. Hij raakte bevriend met prominente Nederlanders als Nicolaas Witsen (burgemeester van Amsterdam), Christoffel van Brants (transporteur, graan- en wapenhandelaar), Albert Seba (apotheker en verzamelaar van naturalia) en Frederik Ruysch (arts, anatoom en botanicus). Als een spons zoog hij hun kennis op over scheepsbouw, instrumenten maken, timmerwerk, etsen, secties verrichten, tanden trekken, papier scheppen, hovenieren en boekdrukkunst et cetera. Hoe dit zijn vruchten in Rusland afwierp, laat Peter de Grote, een bevlogen tsaar zien. Bovendien tonen veel persoonlijke voorwerpen uit Peters voormalig bezit, waaronder zijn kostuums en een koets, aan hoezeer zijn smaak door het westen was beïnvloed.

De collectie van het Staatsmuseum de Hermitage in St.-Petersburg is het uitgangspunt van de tentoonstelling. Daarnaast zijn er aanvullingen uit collecties van binnenlandse en buitenlandse musea en instellingen.

Nederland-Ruslandjaar

Het jaar 2013 staat in het teken van de bijzondere relatie tussen Rusland, Nederland en Amsterdam. Sinds de Gouden Eeuw zijn de twee landen belangrijke handelspartners. De eeuwen daarna werden de banden versterkt. Zo rukten in 1813 – bij de val van Napoleon – Russische Kozakken op tot aan de poorten van Amsterdam en zo trouwde een van de Oranjes met een zuster van de tsaar. De banden tussen Nederland en Rusland werden in 2009 bekroond door de opening van de Hermitage Amsterdam, het enige Europese satellietmuseum van het beroemde museum in St.-Petersburg.

Pieter van der Werff (1665-1722), Portret van Peter I, 1697-1700, Olieverf op doek, 56 х 49,5 © State Hermitage Museum, St Petersburg

Voor meer informatie:

HERMITAGE AMSTERDAM

Communicatie, Educatie & Marketing
Pom Verhoeff, Kim van Niftrik
Postbus 11675
1001 GR Amsterdam