Venezia!

Kunst uit de achttiende eeuw

5 maart - 4 september 2005

Professor Henk van Os maakt tentoonstelling voor Hermitage Amsterdam

Nadat eerder de archeologische en historische collecties van de Hermitage in St.-Petersburg centraal stonden in de tentoonstellingen 'Grieks Goud' en 'Nicolaas & Alexandra' - met een onverwacht bezoekersaantal van 160.000 - is het nu de beurt aan de prachtige collectie beeldende kunst. 'Venezia! Kunst uit de achttiende eeuw' de derde tentoonstelling in de Hermitage Amsterdam.

Zowel St.-Petersburg als Amsterdam wordt vaak het Venetië van het Noorden genoemd. Deze uitdrukking vormt een mooie aanleiding om vanaf 5 maart 2005 hoogtepunten uit de collectie achttiende-eeuwse kunst uit Venetië te laten zien in de Hermitage Amsterdam. Henk van Os, adviseur van de Hermitage Amsterdam, stelde deze bijzondere tentoonstelling samen uit de rijke collectie van de Hermitage in St.-Petersburg. Op de tentoonstelling zijn 65 schilderijen, prenten en tekeningen te zien van kunstenaars als Canaletto, Longhi, Guardi en Tiepolo. Het geheel wordt aangevuld met prachtige voorbeelden van het beroemde Venetiaanse glas.

Venetië beleefde in de achttiende eeuw nog één keer een gouden periode in zijn toch al zo rijke culturele geschiedenis. In de achttiende eeuw was Venetië een cultureel centrum op het gebied van muziek, theater, literatuur en beeldende kunst. Op de tentoonstelling zijn voorbeelden te zien van de beroemde vedute, de stadsgezichten van Venetië die met name voor de Grand Tour-toeristen werden gemaakt door kunstenaars als Canaletto en Bellotto. Een ander genre, de capriccio's, fantasieën van de lagune en andere elementen van de stad, zijn op de tentoonstelling vertegenwoordigd door het geraffineerde werk van Francesco Guardi. Schilders als Tiepolo, die ook ontwerpen maakte voor paleizen in St.-Petersburg, versierden Venetië met indrukwekkende plafonds en altaarstukken.Genreschilders als Longhi tenslotte legden het sociale leven van de stad vast, met zijn bals, carnavals en maskerades.

Over de Hermitage Amsterdam

Begin jaren negentig van de twintigste eeuw onderzocht de directeur van het Staatsmuseum de Hermitage in St.-Petersburg de mogelijkheden voor satellieten van dit museum in het Westen. Door de relatie tussen De Nieuwe Kerk en de Hermitage, ontstaan door de vele contacten tijdens de organisatie van grote tentoonstellingen, ontstond bij de directeur van De Nieuwe Kerk, Ernst Veen, het idee voor een vestiging van het Russische museum in Amsterdam, ingegeven door de 300-jarige historische band tussen beide steden.

In dezelfde periode constateerde de Stichting Verpleeghuis Amstelhof dat de behuizing niet langer voldeed aan de eisen van de hedendaagse verpleegzorg. De Stichting Verenigde Amstelhuizen (een koepelorganisatie van 23 instellingen in de regio Amsterdam), waartoe Amstelhof behoort, besloot enerzijds tot nieuwbouw en anderzijds Amstelhof exclusief een culturele bestemming te geven.

Met het bedrag verbonden aan de IJ-prijs, de prijs voor economische ontwikkeling in Amsterdam, die in 1998 gewonnen werd door Ernst Veen, werd een haalbaarheidsonderzoek gestart naar de eventuele vestiging van een Hermitage in Amsterdam. Naar aanleiding van de gunstige resultaten van dit onderzoek werd in 1998 de Stichting Hermitage aan de Amstel opgericht. Vanwege de toekomstige bestemming van Amstelhof als museum de Hermitage Amsterdam (een invulling die naar verwachting in 2007 zal worden gerealiseerd) heeft de Diaconie in 1999 het eigendom overgedragen aan de gemeente Amsterdam.

In 2000 werd een onderdeel van het complex, gebouw Neerlandia aan de Nieuwe Herengracht, ongeschikt geacht voor verpleging en verzorging en werd dit gebouw al aangeboden aan de Hermitage Amsterdam. Besloten werd om in dit onderdeel vanaf eind februari 2004 de eerste fase van de Hermitage Amsterdam te starten met kleine tentoonstellingen en een kleinschalig educatief aanbod, de twee pijlers van het museum.

Over de Hermitage in St.-Petersburg

Het Staats Hermitage Museum ('de Hermitage') is het grootste kunstmuseum in Rusland. Ooit begonnen als privé-collectie van de keizerlijke familie werd het genationaliseerd en uitgebreid na de revolutie van 1917. De collectie bevat meer dan 3 miljoen objecten, waaronder een van 's werelds mooiste verzamelingen oude meesters, werken van het impressionisme en postimpressionisme, klassieke antiquiteiten, Europese en Russische kunstnijverheid, Oosterse kunst en voorwerpen die door archeologen zijn opgegraven tijdens de periode van de Sovjet-Unie. Het museum is gevestigd in het voormalige keizerlijk paleis in het centrum van St.-Petersburg, en bestaat uit het barokke Winterpaleis, de neoklassieke Kleine Hermitage, de Oude Hermitage, het Hermitage Theater en de Nieuwe Hermitage. Het museum werd in 1852 door tsaar Nicolaas I voor het publiek geopend en stond tot 1917 bekend als het Keizerlijke Hermitage Museum. Professor Mikhail Piotrovski is sinds 1992 de directeur van het Staats Hermitage Museum.