Hoogtepunten uit de tentoonstelling

Pietro Antonio Rotari (1707-1762), Alexander de Grote en Roxane, 1756, Olieverf op doek, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Dit schilderij illustreert een historische gebeurtenis: Alexanders ontmoeting met Roxane, dochter van een voornaam stamhoofd uit Bactrië, die krijgsgevangen was gemaakt. Het rijk Bactrië was in de oudheid gelegen in het huidige Noordoost-Afghanistan. Alexander wilde de Bactrische adel voor zich winnen en trouwde Roxane. De Griekse schrijver Ploutarchos vertelt erover (Alexander, XLVII, 7).

Alexander zit onder het afdak van zijn tent en wijst naar zijn afgelegde helm, zwaard en harnas, een duidelijke toespeling op zijn vredelievende bedoelingen. Hij kijkt naar Roxane, die haar ogen bescheiden neerslaat. Snikkende dienaressen smeken om genade; zij zijn bang dat de ontmoeting slecht zal aflopen.

Sebastiano Ricci (1659-1734), Apelles schildert Kampaspe, Olieverf op doek, circa 1705, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Borststuk van een kuras, Italië, eind 16de eeuw, Staal, been, gesmeed, gesneden, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Dit stalen borststuk is bedekt met ronde benen plaatjes en afbeeldingen van (leeuwen)maskers. Op het centrale portret draagt de soldaat een helm met een kam in de vorm van een mythisch wezen, de hydra. De kuras imiteert een geschubd pantser, sinds de oudheid een bekend type harnas.

Bernard Picart (1673–1733), naar Charles Le Brun, Poros’ moed, 1700–1733, Gravure met ets en burijn, 70,6 x 55 cm (2de blad uit een serie van 3), © State Hermitage Museum, St Petersburg

De gravures naar de Alexanderschilderijen van Charles le Brun

Le Brun maakte de schilderijenserie De geschiedenis van Alexander, ook genaamd Alexanders triomfen, tussen 1660 en 1665 voor de Franse koning Lodewijk XIV om hem te verheerlijken als een nieuwe Alexander. De serie vormde een ware allegorie van de heerschappij van de Zonnekoning en werd al snel beroemd. Gravures van de serie De geschiedenis van Alexander werden door het hof van Versailles officieel door geheel Europa verspreid in de boekdelen van het Cabinet du Roi.

Antoine Marie Melotte (1722–1795), De grootmoedigheid van Alexander de Grote, Luik, ca. 1777–1780, Buxushout, in 4 delen, 72 x 95 cm, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Dit paneel illustreert een van de bekendste gebeurtenissen uit het leven van Alexander de Grote: het bezoek van Alexander en Hefaistion aan de tent van de familie van de Perzische koning Darius. Darius' moeder, vrouw, zoon en twee ongetrouwde dochters mochten in krijgsgevangenschap hun talrijke personeel behouden en kregen een koninklijke en respectvolle behandeling, wat Alexander bijna nog meer roem bracht dan zijn militaire overwinningen. Het succes van Le Bruns schilderij getiteld De vorstinnen van Perzië stimuleerde de kunstenaar tot het maken van een serie afbeeldingen van de militaire overwinningen van Alexander de Grote.

Wandtapijt Alexander de Grote en het gezin van Darius, uit de serie De geschiedenis van Alexander de Grote, naar kartons van Charles Le Brun. Vlaanderen, Brussel, atelier van Jan Frans van den Hecke, 1661–1695. Wol, zijde, zilverdraad, 451 x 690 cm © State Hermitage Museum, St Petersburg

Kop van Alexander (fragment), Klein-Azië, mogelijk Bithynië, Romeinse kopie, 1ste eeuw v.Chr., naar Grieks origineel, 175-150 v.Chr., Fijnkorrelig marmer, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Van Alexander zijn nauwelijks betrouwbare portretten over. Wel zijn er na zijn dood veel gemaakt, gebaseerd op die uit zijn eigen tijd. Deze kop gaat terug op een portret uit Pergamon, dat weer teruggrijpt op een werk van Lysippos, de hofbeeldhouwer van Alexander. Het hoofd staat enigszins scheef op de hals en ook de haardracht is kenmerkend: als de manen van een leeuw.

Grieks borstpantser gedecoreerd met Medusakop, Griekenland, 5de-4de eeuw v.Chr., Brons, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Dit Griekse borstpantser is een waar topstuk uit het noordelijke Zwarte Zeegebied en de noordelijke Kaukasus. De reusachtige Medusakop is een voortreffelijk staaltje van bronzen drijfwerk uit de oudheid. Volgens de mythe zou iedereen die Medusa in de ogen kijkt, verstenen. Deze kop doet je daar bijna in geloven.

Zwartfigurige hydria: Achilles met het lichaam van Hektor, Attica, ca. 510 v.Chr., Leagros-groep, schilder van Antiope, Aardewerk, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Achilles is een van de belangrijkste Griekse mythologische helden. Hij kon het ene moment tot grote razernij vervallen, om het volgende plotseling genade te tonen. Alexander de Grote had hetzelfde karakter. Hij spiegelde zich aan Achilles, en vond daarin misschien een excuus om dat onvoorspelbare gedrag te vertonen.

Herakles met de appels van de Hesperiden, Rome, 2de eeuw n.Chr., naar Grieks origineel uit 350-300 v.Chr., Marmer, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Herakles in gevecht met de Nemeïsche leeuw, Rome (fragmenten), 2de-3de eeuw n.Chr., mogelijk met aanvullingen uit Italië, 16de/17de eeuw, Marmer, © State Hermitage Museum, St Petersburg

De Griekse held en halfgod Herakles was een van de idolen van Alexander de Grote. Hier vecht hij met de Nemeïsche leeuw, een van zijn twaalf werken. Herakles had zijn vrouw Megara en hun kinderen vermoord, en om te ontkomen aan de wraakgodinnen moest hij tien bijna onmogelijke opdrachten uitvoeren. Omdat hij bij twee hulp van anderen kreeg, kreeg hij er twee extra. Dankzij zijn bovenmenselijke kracht kon hij ze alle twaalf voltooien.

Het beeld is een zogenoemde ‘pastiche’, een samenstelling van fragmenten uit de oudheid met aanvullingen van mogelijk zestiende- of zeventiende-eeuwse Italiaanse makelij.

Oorbellen: de overwinningsgodin Nikè, Grieks, midden 4de eeuw v.Chr., Goud, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Dankzij de veroveringstochten van Alexander de Grote werd de overwinningsgodin Nikè bijzonder populair. Monumentale beelden maar ook delicate sieraden als deze werden veelvuldig vervaardigd. Men vermoedt dat deze oorbellen zijn gemaakt naar een monumentaal beeldhouwwerk.

Portretstudie van een der Ptolemeën, Egypte, 3de-1ste eeuw v.Chr., Kalksteen, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Dit koningsportret met koninklijke nemes of hoofddoek en op het voorhoofd een uraeusslang is een beeldhouwersmodel. Hoewel de gelaatstrekken conventioneel en gestandaardiseerd zijn, kan het worden herkend als een stuk dat stamt uit de tijd van de Macedonische dynastie en een der Ptolemeeën uitbeeldt.

Camee: Alexander Helios in de gedaante van Horus-Harpocrates, Egypte, 1ste eeuw v.Chr., Sardonyx, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Alexander Helios, zoon van Cleopatra VII en Marcus Antonius, zou heerser over Armenië, Medië en Parthië worden. Hij woonde in Mauretanië aan het hof van Cleopatra’s dochter, Kleopatra Selene en haar echtgenoot koning Juba II. Na de dood van zijn moeder verdwijnt hij geruisloos uit de geschiedenis.

Kop van een hellenistische heerser met helm. Oostelijk Middellandse-Zeegebied (?), 2de–1ste eeuw v.Chr. Brons, bruin patina, h 5,7 cm © State Hermitage Museum, St Petersburg

Openingstijden

Dagelijks 10–17 uur
Gesloten 26 april en 25 december 2014

© State Hermitage Museum, St Petersburg

De Hermitage Amsterdam is gevestigd op de Amstel 51.

Contact

Voor informatie over de tentoonstellingen, de programmering, de online ticketshop, het gebouw en reserveringen van rolstoelen, groepsbezoeken en CKV programma’s:
+31 (0)20 530 87 55

Voor alle overige vragen en voor het kantoor: +31 (0)20 530 87 55

Voor reserveringen van rondleidingen en zalen:
0900-HERMITAGE (0900-437648243) lokaal tarief

Voor het reserveren van audiotours (mogelijk vanaf 15 audiotours) kunt u contact opnemen met reservations@guideid.com

Sitemap

x

Nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze maandelijkse nieuwsbrief en wij zullen u op de hoogte blijven houden. Niet alleen van de tentoonstellingen, maar van alle andere activiteiten in de Hermitage Amsterdam. Waaronder de culturele avonden op woensdag, zaterdagmiddag lezingen in het auditorium en de zondagochtend concerten.