©
Classic Beauties - foto Evert Elzinga

16 juni 2018
— 13 januari 2019
Classic Beauties
Kunstenaars, Italië en de schoonheidsidealen van de 18de eeuw
Heel Europa kijkt halverwege de achttiende eeuw met grote spanning naar de opgravingen in Italië. De schoonheid van de kunstschatten die bovenkomen, slaat in als een bom. Ze worden dé inspiratiebron voor kunstenaars, die de lichamelijke schoonheid van de klassieken herontdekken en perfectioneren. Het lokt een rage uit onder jonge aristocratische Europeanen: zij gaan op Grand Tour. Velen ondernemen de maandenlange reis naar Italië, in het bijzonder naar Rome. Ook Johann Wolfgang von Goethe en de ‘graaf en gravin van het Noorden’, de latere Russische tsaar Paul en zijn vrouw Maria Fjodorovna. In de Eeuwige Stad ontmoeten Grand Touristen beroemde kunstenaars: Pompeo Batoni, Anton Raphael Mengs, Angelika Kauffmann en de beroemdste van allemaal, Antonio Canova.
Lees meer
Antonio Canova
Een unicum in Nederland: in Classic Beauties zijn maar liefst acht werken van Canova te bewonderen.
©
Ilja Repin, Portrait of tsar Nicholas II, 1895, oil on canvas © State Hermitage Museum, St Petersburg
Lees meer
Graaf en gravin van het Noorden
Een beroemd echtpaar dat op Grand Tour gaat, zijn grootvorst Pavel Petrovitsj en zijn vrouw Maria Fjodorovna.
©
Jacob Philipp Hackert, De villa van Maecenas en de watervallen in Tivoli, 1783 © State Hermitage Museum, St Petersburg
Lees meer
Neoclassicisme: een nieuwe wind
De kunstschatten uit de klassieke oudheid met hun toegankelijke schoonheid bieden nieuwe schwung.

Neoclassicisme: een nieuwe wind

©
Jacob Philipp Hackert, De villa van Maecenas en de watervallen in Tivoli, 1783 © State Hermitage Museum, St Petersburg
Jacob Philipp Hackert, De villa van Maecenas en de watervallen in Tivoli, 1783 © State Hermitage Museum, St
De weelderigheid en heftigheid van de barok komt in het midden van de achttiende eeuw ten einde. Inspiratiebronnen voor de kunsten drogen op, er is behoefte aan nieuwe impulsen. De kunstschatten uit de klassieke oudheid met hun toegankelijke schoonheid bieden nieuwe schwung. Kunstenaars gaan erop teruggrijpen en zo wordt het neoclassicisme geboren. Italië, en Rome in het bijzonder, wordt het centrum van de artistieke vernieuwing. Vanuit heel Europa reizen kunstenaars naar de Eeuwige Stad om inspiratie op te doen, de klassieken te bestuderen en hun vakmanschap te ontwikkelen. Het neoclassicisme blijft niet beperkt tot de Italiaanse kunstenaars, sterker nog: de stroming krijgt een heel internationaal karakter.

Een andere ingrijpende verandering heeft te maken met het opdrachtgeverschap. Waar voorheen de Kerk, koningen en de allerrijksten de opdrachten verstrekten, komen nu ook de lagere adel en welgestelde burgers om de hoek kijken. Zij maken bij hun opdrachten dankbaar gebruik van de klassieken, waardoor er opeens een veel breder scala aan mogelijke onderwerpen is dan alleen politieke of religieuze. Het neoclassicisme gaat daarin heel ver: het streeft naar pure, ideale schoonheid, die werkelijkheid overstijgt. De stroming is bijna utopisch te noemen. De kunstenaar is veel vrijer om te kiezen wat hij schildert of beeldhouwt. Niet alle details krijgen evenveel aandacht, de nadruk wordt op specifieke onderdelen gelegd. De afgebeelde figuren worden niet zozeer levende personen, maar lijken wel een ziel te bezitten. Werken met naaktmodellen was niet gebruikelijk in de achttiende eeuw en werd vaak direct als immoreel geïnterpreteerd. Met de klassieke naakten als voorbeeld konden kunstenaars de bezwaren omzeilen en de weergave van het menselijk lichaam perfectioneren.

Archeologische opgravingen bestonden al eerder. Al vanaf de late vijftiende eeuw vormde de antieke beeldhouwkunst het zwaartepunt van veel collecties in Italië. De meeste objecten die in en rond Rome gevonden werden, kwamen terecht in privécollecties van vooraanstaande families en in de eerste openbare musea op de Capitolijnse heuvel en in het Vaticaan.

Toen begin achttiende eeuw veel lokale families aan rijkdom inboetten, kwamen hun collecties op de markt. Buitenlandse vorsten en edellieden profiteerden van het ruime aanbod en begonnen in te kopen. Vanaf het midden van de achttiende eeuw begon men opgravingen grondig te documenteren en vooral publiceren. De gedetailleerde stadsgezichten van kunstenaar Giovanni Battista Piranesi worden massaal verspreid, ook in Europa. Kunstenaars en rijke jongelingen – ook vrouwen – beginnen op reis te gaan om de kunst van die wonderbaarlijke opgravingen zelf te aanschouwen. 

Plan uw bezoek
Café-restaurant
Activiteiten
Programma
Geef
Word Vriend
©
Foto Lara Scot
Plan uw bezoek
Museumshop
Wij bedanken
Deel dit verhaal

☆☆☆☆ in Dagblad Trouw voor De schatkamer!

Boek nu online tickets