©
Hugo van der Goes (1435/40–1482), Drieluik De Aanbidding der Wijzen, ca. 1460–82. Olieverf op hout, 96 х 77, z © State Hermitage Museum, St Petersburg

Eeuwenoude topstukken uitgepakt in Hermitage Amsterdam

Eeuwenoude topstukken uitgepakt in Hermitage Amsterdam

Eerste grote internationale kunsttransport sinds lange tijd

De afgelopen week is voor het eerst sinds lange tijd weer een groot internationaal kunsttransport aangekomen in Nederland. Vanuit Staatsmuseum de Hermitage in St.-Petersburg zijn zo’n 250 objecten gearriveerd in de Hermitage Amsterdam voor de nieuwe tentoonstelling Romanvos in de ban van de ridders. Vandaag werden enkele grote transportkisten geopend waarin drie topstukken van de tentoonstelling zaten: een tientallen kilo’s wegend toernooiharnas uit circa 1500 uit de privécollectie van tsaar Nicolaas I, een uitzonderlijk vijftiende-eeuws drieluik De Aanbidding der Wijzen van Hugo van der Goes en een zeldzaam verguld reliekenkistje van rond 1200 met prachtige afbeeldingen in Limoges-email. Te zien vanaf zaterdag 7 november in de Hermitage Amsterdam. 

©
Evert Elzinga
Foto Evert Elzinga

Het loodzware zestiende-eeuwse toernooiharnas maakt grote indruk. Nicolaas I kreeg het begin negentiende eeuw cadeau van zijn vrouw tsarina Alexandra Fjodorovna. De helm, alleen al acht kilo zwaar, heeft een bijzondere vorm die bekendstaat als ‘paddenkop’. De scheenplaten zijn opvallend versierd met zogenoemde ‘wolventanden’, een motief dat op meer wapenuitrustingen uit die tijd voorkwam. Het volledige harnas krijgt een prominente plek in de tentoonstelling. Het wordt een blikvanger in een spectaculair gedeelte met in totaal achttien authentieke harnassen en een groot aantal historische wapens, die samen met vaandels worden opgesteld in een ware ridderwereld. De climax van deze sectie is een toernooisetting van ridders op modelpaarden die theatraal tot leven wordt gebracht met levensgrote projecties.

Het middeleeuwse meesterwerk De Aanbidding der Wijzen van Hugo van der Goes is speciaal vanwege de ongebruikelijke combinatie van voorstellingen: het middendeel met de Aanbidding en de zijpanelen met de Besnijdenis van Christus en de Kindermoord van Bethlehem. Tijdens een driejarige restauratie (2007–10) kwamen de heldere kleuren van Van der Goes weer tevoorschijn. Ook werden vingerafdrukken van de meester op het verfoppervlak aan het licht gebracht. Dit maakt het vijftiende-eeuwse drieluik nog extra bijzonder.

Het dertiende-eeuwse vergulde reliekenkistje is zeldzaam, omdat de combinatie van Christus’ Geboorte en de Vlucht naar Egypte weinig voorkomt bij het beroemde email uit het Franse Limoges. Ook de detaillering, het ongekende vakmanschap en het bijzondere kleurgebruik maken het kistje tot een meesterwerk. Het behoorde tot de indrukwekkende verzameling middeleeuwse kunst van de Parijse verzamelaar Aleksandr Bazilevski. Toen die in 1884 besloot zijn hele verzameling te verkopen, telde deze ruim 750 objecten. Vlak voor de veiling werd de hele collectie in één keer door tsaar Alexander III gekocht, voor een recordbedrag. Tot woede van de Fransen. De Bazilevski-collectie speelt met al haar kunstschatten straks een grote rol in de tentoonstelling.  

Romanovs in de ban van de ridders
De tentoonstelling vertelt over tsaren en ridders aan de hand van ruim 250 objecten uit de Europese middeleeuwse kunstcollectie en het Arsenaal van de Hermitage St.-Petersburg. Voor het eerst komen hoogtepunten uit deze wereldberoemde collecties samen naar Nederland. Ze brengen de middeleeuwen tot leven, met ridders en jonkvrouwen, hoofse liefde en toernooien. Én de romantische negentiende-eeuwse revival hiervan in Europa en aan het Russische hof. De tentoonstelling, spectaculair vormgegeven, biedt een unieke reis door de tijd die, met medewerking van onder anderen Herman Pleij in de audiotour, kleur geeft aan de Dark Ages. 


Doe mee met de grote bouwwedstrijd met LEGO

Wordt jouw bouwwerk tentoongesteld in de Hermitage?